понедељак, мај 27

Čovek sa strašću za češki jezik: Bez Jozefa Jungmana, danas bi česi govorili potpuno drugačije

postavio i preveo: Beli Andjeo Info

Danas se navršava 250 godina od rođenja jedne od vodećih ličnosti nacionalnog preporoda, leksikografa, prevodioca i pisca Jozefa Jungmana. Sin obućara najpre je postao prvi gimnazijski profesor češkog jezika u Češkoj Kraljevini, kasnije značajna ličnost nacionalnog preporoda i jedan od očeva savremenog češkog jezika.

Jozef Jungman, značajna ličnost češkog nacionalnog preporoda, istaknut je zbog svog fundamentalnog doprinosa češkom jeziku i književnosti. Rođen je 16. jula 1773. godine u malom selu Hudlice kod Berouna. Njegov otac Tomaš je bio obućar. Majka Katerina je želela da odvede sina na karijeru sveštenika, pa je Josef sa 11 godina upisao pijatarsku školu. Posle četiri godine prelazi u Prašku gimnaziju u Panskoj ulici. Nakon diplomiranja upisao je studije na Filozofskom fakultetu Univerziteta Šarl-Ferdinand u Pragu. Ovde je završio studije 1795. Zatim je bezuspešno studirao pravo i radio kao privatni učitelj.

Učitelj besplatno
Nakon završenih studija na univerzitetu, preselio se u Litomeržice, gde je predavao češki jezik u tamošnjoj gimnaziji. Bio je pionir u nastavi češkog i postao njegov prvi profesor u gimnaziji u Češkoj Kraljevini. Ovaj posao je radio besplatno. Ovde je upoznao i svoju buduću suprugu Johanu Svetecku iz Černčica, koja je poticala iz drevne plemićke porodice. Venčali su se 18. novembra 1800. godine u Litomeržicama. Ženi je maternji jezik bio nemački, ali su Jungmanovi kod kuće govorili češki. Zajedno su podigli šestoro dece. Godine 1815. Jozef Jungman je postao direktor Praške akademske gimnazije. Jungmanova strast prema maternjem jeziku učinila ga je vatrenim pobornikom njegovog očuvanja i daljeg razvoja. Predavao je i češki na Univerzitetu u Pragu. Njegova predavanja o češkoj književnosti bila su među prvima te vrste i odigrala su vitalnu ulogu u oživljavanju interesovanja za češki jezik i kulturu.

Proširivanje i bogaćenje jezika
U Pragu se oko Jozefa Jungmana formirala grupa strastvenih patriota. Jungman je bio iza objavljivanja prvog čisto češkog naučnog časopisa Krok 1821. Ličnosti kao što su František Palacki, J.E. Purkine i F.L. Čelakovski dale su svoj doprinos časopisu. Jedan od Jungmanovih najvažnijih doprinosa bio je njegov češko-nemački rečnik, monumentalno petotomno delo objavljeno tokom 1835-1839. Imao je ključnu ulogu u proširenju i bogaćenju rečnika češkog jezika. Sadržao je mnoge reči koje je stvorio sam Jungman, često preuzimane i poštovane iz drugih slovenskih jezika, reči zaboravljene, ali i potpuno nove tvorevine. Jungmanov rečnik je tako postao drugi osnovni izvor, posle Dobrovskog Zevrubna mlovnica, iz kojeg su nastala pravila pisanog češkog.

Plodan pisac i prevodilac
Pored svog lingvističkog rada, Jungman je bio i plodan pisac i prevodilac. Njegovi prevodi strane književnosti, posebno sa francuskog i nemačkog, upoznali su češke čitaoce sa čitavim nizom književnih stilova i žanrova. Njegov sopstveni rad, uključujući poeziju, eseje i kritiku, karakteriše duboko interesovanje za češki jezik i kulturu.

Statua Jozefa Jungmana na praškom trgu koja nosi njegovo ime

Jungmanovi napori nisu bili ograničeni samo na akademsku zajednicu. Bio je ključna ličnost u pokretu nacionalnog preporoda, koji je nastojao da promoviše češku kulturu i jezik. Njegov rad je pomogao u postavljanju temelja savremenog češkog jezika i odigrao je značajnu ulogu u oblikovanju nacionalnog identiteta.

Jozef Jungman je preminuo 14. novembra 1847. godine i sahranjen je u praškom Slavinu. Njegovi neumorni napori da sačuva i promoviše češki jezik doneli su mu počasno mesto u istoriji zemlje. Njegovo delo i danas podseća na značaj i lepotu češkog jezika i kulture. Kao priznanje za njegov doprinos na polju prevođenja, ustanovljena je nagrada Jozef Jungman u njegovu čast. Ovu prestižnu nagradu Udruženje prevodilaca svake godine dodeljuje najboljem češkom prevodu stranog književnog dela.

Rodno mesto i spomen obeležje Jozefa Jungmana nalazi se u blizini sela Hudlice

Podeli

Оставите одговор

Ваша адреса е-поште неће бити објављена. Неопходна поља су означена *